Reforma awansu 2025: co się zmienia w karierze nauczyciela?

Proces awansu zawodowego nauczycieli odgrywa ważną rolę w polskim systemie

edukacyjnym, wpływając na rozwój kompetencji oraz przebieg kariery pedagogicznej.

Tradycyjnie obejmuje on proces, w ramach którego nauczyciel, rozpoczynając pracę w

zawodzie, realizuje określone formy rozwoju zawodowego. Po ich spełnieniu może uzyskać

kolejne stopnie awansu: najpierw nauczyciela mianowanego, a następnie dyplomowanego.

Reforma ta została wprowadzona poprzez nowelizację ustawy z dnia 25 lipca 2025 r. – Karta

Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Zmiany wynikają z potrzeby lepszego

dostosowania procesu awansu zawodowego do współczesnych wymogów edukacyjnych oraz

realiów pracy nauczyciela. 

‍

Nowy model awansu zawodowego – główne założenia

1. Podstawowe pojęcia i cele zmian

W nowym systemie awansu zawodowego wyraźnie wyróżnia się kilka kluczowych

elementów:

- Uproszczenie ścieżki awansu – po wprowadzeniu reformy uproszczono strukturę

awansu zawodowego nauczycieli, rezygnując z wcześniejszych etapów, takich jak

stażysta i nauczyciel kontraktowy. Obecnie funkcjonują dwa kluczowe stopnie

rozwoju zawodowego: nauczyciel mianowany oraz nauczyciel dyplomowany. Osoby

rozpoczynające pracę w zawodzie przechodzą etap przygotowania do jego

wykonywania, który odbywa się przy wsparciu mentora. Takie rozwiązanie ma

ułatwić start w pracy dydaktycznej, zapewniając bardziej praktyczne wdrożenie oraz

większą przejrzystość dalszej ścieżki kariery.

- Zwiększenie roli mentora – jego znaczenie w przygotowaniu nauczyciela do

wykonywania zawodu zostało zwiększone. Równocześnie doprecyzowano i

uporządkowano zasady dotyczące obserwacji zajęć oraz współpracy na linii

mentor–nauczyciel.

- Doprecyzowanie oceniania pracy – ocena pracy nauczyciela została zreformowana,

aby lepiej odpowiadać rzeczywistości szkolnej i przebiegowi rozwoju zawodowego. 

‍

2. Awans zawodowy nauczyciela początkującego

Jedną z najistotniejszych zmian jest sposób, w jaki nauczyciel początkujący odbywa

przygotowanie do zawodu. Od 1 września 2025 r. nauczyciel taki:

- odbywa przygotowanie do zawodu tylko w jednej, wskazanej przez siebie szkole jako

podstawowym miejscu pracy, nawet jeśli jest zatrudniony w kilku placówkach. 

- mentor ma określony, minimalny wymiar godzin obserwacji zajęć nauczyciela

początkującego – co najmniej 1 godzina miesięcznie w pierwszym roku, a 4 godziny

miesięcznie w kolejnych latach przygotowania.

- mentor uczestniczy także w komisjach obserwujących zajęcia w ostatnim roku

przygotowania do zawodu.

Takie rozwiązania mają prowadzić do bardziej systemowego wsparcia młodych nauczycieli w

pierwszych latach pracy.

‍

3. Ocena pracy nauczycieli i jej nowa rola

Nowelizacja Karta Nauczyciela wprowadziła zmiany w zakresie terminów dokonywania oceny

pracy nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu. Najważniejsza z nich dotyczy

pierwszej oceny, która powinna zostać przeprowadzona nie wcześniej niż po 8 miesiącach i

nie później niż w 11. miesiącu przygotowania.

W przypadku zmiany miejsca zatrudnienia w początkowym okresie pracy nauczyciela, ocena

dokonywana jest po co najmniej 3 miesiącach pracy w nowej szkole, z zachowaniem granic

czasowych całego przygotowania (nie wcześniej niż po 8 miesiącach i nie później niż w 12.

miesiącu).

Ocena pracy przeprowadzana jest również w ostatnim roku przygotowania do zawodu, a

także w razie potrzeby w ostatnim roku dodatkowego przygotowania. Dyrektor szkoły, w

której nauczyciel kontynuuje zatrudnienie, uwzględnia przy tym ocenę wystawioną przez

poprzednią placówkę.

Zmiany obejmują także terminy dokonywania oceny w szczególnych sytuacjach, takich jak

rozwiązanie stosunku pracy, przeniesienie nauczyciela lub udzielenie urlopu bezpłatnego.

‍

4. Kogo obejmują zmiany i jak są stosowane przejściowo?

Reforma dotyczy nauczycieli zatrudnionych w publicznych i niepublicznych szkołach oraz

placówkach oświatowych. Należy jednak pamiętać, że nauczyciele, którzy rozpoczęli

przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., mogą kontynuować awans zawodowy

na dotychczasowych zasadach aż do ukończenia procesu, czyli do 31 sierpnia 2025 r.,

zgodnie z przepisami przejściowymi.

Oznacza to, że przez jakiś czas w systemie będą funkcjonować dwa tryby – stary i nowy.

Dyrektorzy i mentorzy muszą więc szczególnie uważać na to, jakie przepisy stosować wobec

poszczególnych nauczycieli.

‍

Rola dyrektorów i mentorów w procesie awansu zawodowego

Zmiany nie tylko dotyczą nauczycieli, ale również osób wspierających ich rozwój zawodowy:

‍

1. Zadania dyrektora szkoły

Dyrektor szkoły ma teraz bardziej rozbudowane zadania w zakresie:

- organizowania przygotowania nauczyciela początkującego zgodnie z nowymi

przepisami,

- dokonywania oceny pracy nauczyciela w określonych ustawowo terminach,

- monitorowania zgodności działań mentora z wymaganymi standardami.

Ocena pracy jest obecnie integralną częścią procesu awansu zawodowego, a jej wyniki mają

wpływ na przejście do kolejnych etapów kariery zawodowej nie tylko nauczycieli

początkujących, ale też doświadczonych.

‍

2. Nowa rola mentora

Mentor stanowi dziś jedno z najważniejszych ogniw reformy. Określono:

- obowiązkowe minimum godzin obserwacji zajęć,

- obowiązek uczestnictwa w komisjach obserwujących zajęcia,

- większy wpływ mentora na dokumentację i opiniowanie przebiegu przygotowania do

zawodu.

Funkcja mentora ma się stać realnym wsparciem dla młodych nauczycieli, a nie formalnym

wymogiem.

‍

Podsumowanie

Reforma awansu zawodowego nauczycieli, obowiązująca od 1 września 2025 r., wprowadza

istotne zmiany w polskim systemie oświaty, koncentrując się na uproszczeniu ścieżki kariery,

wzmocnieniu roli mentora i systemu oceny pracy oraz lepszym dopasowaniu wymagań

rozwojowych do współczesnych potrzeb edukacyjnych. Uproszczenie etapów awansu

sprawia, że ścieżka zawodowa jest bardziej klarowna, co może zwiększać motywację

nauczycieli do rozwoju, a większa rola mentora, w tym obowiązek obserwacji zajęć,

zapewnia praktyczne wsparcie dla nauczycieli i sprzyja poprawie jakości nauczania. Choć

nowe wymagania i obowiązki administracyjne wprowadzają dodatkowe zadania, mają one

ostatecznie służyć podniesieniu standardów edukacji. W konsekwencji reforma nie tylko

upraszcza formalne aspekty awansu, lecz także kładzie większy nacisk na rozwój kompetencji

praktycznych i podnoszenie jakości pracy nauczycieli.

‍

Źródła

Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U.2025.1160).

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U.2024.986).

‍