Nowa podstawa programowa 2026/2027 - co zmienia się w edukacji dzieci?

Od września 2026 roku w polskich przedszkolach i szkołach podstawowych zacznie

obowiązywać nowa podstawa programowa. Warto jednak wiedzieć, że zmiany będą

wprowadzane stopniowo, oznacza to, że przez pewien czas w szkołach równolegle

funkcjonować będą dwie podstawy programowe - dotychczasowa i nowa.

‍

To ważna zmiana, ponieważ właśnie ten dokument określa, czego dzieci mają się

uczyć, jakie umiejętności rozwijać oraz jakie wartości powinny towarzyszyć procesowi

edukacji. Nowe przepisy wprowadzają szereg modyfikacji w podejściu do nauczania. Coraz

wyraźniej podkreśla się, że szkoła i przedszkole nie są miejscem wyłącznie przekazywania

wiedzy, ale przestrzenią, w której dziecko rozwija się poznawczo, społecznie, emocjonalnie i

fizycznie.

‍

Edukacja jako wszechstronny rozwój dziecka

Nowa podstawa programowa podkreśla, że zadaniem edukacji jest wspieranie

całościowego rozwoju dziecka. Oznacza to troskę nie tylko o rozwój poznawczy, ale również

o sferę emocjonalną, społeczną, fizyczną oraz moralną. W praktyce oznacza to odejście od

modelu, w którym najważniejsze było zapamiętywanie informacji. Zamiast tego większy

nacisk kładzie się na rozumienie świata, budowanie relacji oraz rozwijanie samodzielności.

‍

Kompetencje fundamentalne - fundament dalszego uczenia się

Jednym z ważniejszych elementów nowej podstawy programowej jest podkreślenie

roli kompetencji fundamentalnych, które zaczynają kształtować się już w przedszkolu.

Dokument wskazuje, że w toku wychowania przedszkolnego dziecko buduje i rozwija

kompetencje fundamentalne, wiedzę, kompetencje przekrojowe oraz sprawczość, a

tworzenie warunków do ich rozwoju jest wspólnym zadaniem wszystkich nauczycieli.

Kompetencje fundamentalne można rozumieć jako podstawowe umiejętności, które

stanowią fundament dalszej edukacji. Należą do nich między innymi:

- umiejętność komunikowania się,

- podstawy myślenia matematycznego,

- ciekawość poznawcza i chęć eksplorowania świata,

- zdolność do uczenia się i zadawania pytań.

To właśnie te kompetencje pozwalają dziecku lepiej odnajdywać się w kolejnych etapach

edukacyjnych.

‍

Kompetencje przekrojowe - umiejętności potrzebne w codziennym życiu

Obok kompetencji fundamentalnych duży nacisk położono również na rozwijanie

kompetencji przekrojowych. Są to umiejętności, które mają znaczenie w wielu różnych

sytuacjach zarówno w edukacji, jak i w życiu społecznym. Do kompetencji przekrojowych

zalicza się między innymi:

- współpracę z innymi,

- komunikację,

- kreatywność i myślenie krytyczne,

- rozwiązywanie problemów,

- samodzielność i odpowiedzialność.

‍

Sprawczość - dziecko jako aktywny uczestnik edukacji

Istotnym pojęciem pojawiającym się w nowej podstawie programowej jest także

sprawczość. Oznacza ona możliwość podejmowania decyzji, działania oraz doświadczania

konsekwencji własnych wyborów. Dziecko, które ma poczucie sprawczości:

- chętniej podejmuje nowe wyzwania,

- uczy się samodzielności,

- rozwija poczucie odpowiedzialności,

- buduje wiarę we własne możliwości.

‍

Nauka przez doświadczenie i działanie

Nowa podstawa programowa wyraźnie wskazuje, że proces uczenia się powinien

opierać się na doświadczeniu, działaniu i aktywności dziecka. Oznacza to odejście od

nauczania wyłącznie podającego na rzecz metod, które angażują uczniów. Dzieci uczą się

więc poprzez:

- eksperymentowanie,

- obserwowanie świata,

- zadawanie pytań,

- współpracę z rówieśnikami.

Takie podejście sprzyja nie tylko lepszemu zrozumieniu treści, ale także rozwijaniu

ciekawości poznawczej.

‍

Edukacja zintegrowana i nowe moduły tematyczne

W nowej podstawie programowej pojawia się również większy nacisk na

zintegrowane podejście do nauczania, szczególnie w młodszych klasach szkoły podstawowej.

Oznacza to, że różne obszary wiedzy nie funkcjonują w oderwaniu od siebie, lecz wzajemnie

się uzupełniają. Nowością są także moduły tematyczne, które mają pomagać uczniom lepiej

rozumieć współczesny świat. Wśród nich znajdują się m.in.:

- moduł klimatyczny,

- moduł ekonomiczno-finansowy,

- moduł medialny,

- moduł kulturowy,

- moduł filozoficzny.

‍

Podsumowanie - edukacja bliższa potrzebom dziecka

Zmiany w podstawie programowej, pokazują wyraźny kierunek rozwoju polskiej

edukacji. Coraz większy nacisk kładzie się na kompetencje, doświadczenie oraz rozwój

społeczny i emocjonalny dzieci. Szkoła i przedszkole mają być miejscem, w którym dziecko

nie tylko zdobywa wiedzę, ale także uczy się współpracy, odpowiedzialności i samodzielnego

myślenia. Rozwijanie kompetencji fundamentalnych, przekrojowych oraz sprawczości ma

pomóc młodym ludziom lepiej odnaleźć się w dynamicznie zmieniającym się świecie.

‍

Źródło:

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej

wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły

podstawowej.

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍

‍