Inne formy wychowania przedszkolnego – czym różnią się od przedszkoli?

W Polsce wychowanie przedszkolne regulowane jest m.in. przez Ustawę z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, która precyzuje różne formy opieki i edukacji przedszkolnej. Zgodnie z jej przepisami, obok tradycyjnych przedszkoli, istnieją oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych, a także inne formy wychowania przedszkolnego, które zostaną omówione w niniejszym artykule. Ich funkcjonowanie regulowane jest przez przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania.

Czym są inne formy wychowania przedszkolnego?

„Inne formy wychowania przedszkolnego” to alternatywne rozwiązania organizacyjne, które umożliwiają realizację wychowania przedszkolnego poza tradycyjnymi przedszkolami i oddziałami przedszkolnymi w szkołach podstawowych. Rozporządzenie określa dwa główne rodzaje tego typu placówek:

·      Punkty przedszkolne – zajęcia w nich odbywają się przez okres całego roku szkolnego, we wszystkie dni robocze. Wyjątkiem są przerwy, które są ustalane przez organ prowadzący,

·      Zespoły wychowania przedszkolnego – zajęcia są prowadzone w niektóre dni tygodnia przez cały rok szkolny, z zastrzeżeniem przerw, które podobnie jak w przypadku punktów przedszkolnych, ustalane są przez organ prowadzący.

Obie te formy zapewniają dzieciom odpowiednią opiekę i edukację, przygotowując je do dalszego etapu kształcenia. Główna różnica między nimi polega na częstotliwości, z jaką prowadzone są zajęcia.

Podstawowe różnice między przedszkolem a inną formą wychowania przedszkolnego

Choć celem każdej z form wychowania przedszkolnego jest zapewnienie dzieciom optymalnych warunków do rozwoju oraz umożliwienie odbycia obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, istnieje szereg wymagań, które je od siebie wyraźnie wyróżniają. Są to między innymi:

1.     Możliwa ilość dzieci uczęszczająca do placówki - W przypadku innych form wychowania przedszkolnego, liczba dzieci jest ograniczona i wynosi od 3 do 25. Po przekroczeniu maksymalnej ilości, nie jest możliwe utworzenie kolejnej grupy w ramach tej samej placówki. W przedszkolach w jednej grupie przedszkolnej nie może być więcej niż 25 dzieci, natomiast w przeciwieństwie do punktów czy zespołów wychowania przedszkolnego, można stworzyć ich więcej. W tym przypadku maksymalna liczba dzieci określona jest w statucie przedszkola oraz w opinii właściwego inspektora sanitarnego.

2.     Minimalny wymiar godzin zajęć - W tradycyjnych przedszkolach czas trwania zajęć musi wynosić co najmniej 5 godzin dziennie. Inne formy wychowania przedszkolnego są bardziej elastyczne pod względem organizacyjnym. Zajęcia w punkcie przedszkolnym muszą odbywać się przez minimum 3 godziny każdego dnia roboczego, natomiast w zespole wychowania przedszkolnego mogą być organizowane w wybrane dni tygodnia, przy czym ich czas trwania to nie mniej niż 3 godziny danego dnia. Określone są również minimalne wymiary tygodniowe - od 12 do 25 godzin - w zależności od ilości dzieci w punkcie lub zespole.

3.     Wymagany dokument organizacyjny – Organ prowadzący inne formy wychowania przedszkolnego, musi opracować dokument organizacyjny, który określa m.in. nazwę i miejsce prowadzenia placówki, cele i zadania wynikające z przepisów prawa, a także dzienny wymiar godzin zajęć edukacyjnych i opiekuńczych. Dokument ten zawiera również zasady bezpieczeństwa, opieki nad dziećmi, a także prawa i obowiązki wychowanków. Ponadto wskazuje zakres zadań nauczycieli, w tym współpracę z rodzicami. W przypadku przedszkola, obligatoryjne jest natomiast sporządzenie statutu, który zawiera m.in. informację o organizacji pracy placówki czy celach edukacyjnych. Dokładne wytyczne dotyczące tego dokumentu znajdują się w art. 102 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.

4.     Udział rodziców lub innych, upoważnionych przez nich, pełnoletnich członków rodzin w życiu placówki - Rola rodziców w funkcjonowaniu innych form wychowania przedszkolnego jest znacznie bardziej aktywna niż w tradycyjnych przedszkolach. Choć w przypadku przedszkoli stopień zaangażowania rodziców zależy od statutów placówek, zazwyczaj ich udział w codziennych zajęciach jest ograniczony. W punktach lub zespołach przedszkolnych, zgodnie z przepisami, rodzice i inni pełnoletni członkowie rodzin mają możliwość angażowania się między innymi poprzez pomoc w opiece nad dziećmi w trakcie zajęć, co ma duże znaczenie w funkcjonowaniu mniejszych placówek.

5.     Warunki lokalowe – Inne formy wychowania przedszkolnego różnią się od przedszkoli pod względem wymagań lokalowych. Choć oba typy placówek muszą spełniać określone normy sanitarne, budowlane i przeciwpożarowe, w przypadku punktów przedszkolnych te wymagania są mniej restrykcyjne. Dokładnie wytyczne odnośnie wymagań lokalowych dla innych form wychowania przedszkolnego znajdziemy w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia
i organizowania tych form oraz sposobu ich działania. Natomiast analizując jakie warunki należy spełnić zakładając przedszkole, należy wziąć pod uwagę: Ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.

Podsumowanie

Pomimo różnic, wszystkie formy wychowania przedszkolnego dążą do wspólnego celu, jakim jest prawidłowy rozwój dzieci w atmosferze bezpieczeństwa i wsparcia. Tworzenie punktów przedszkolnych oraz zespołów wychowania przedszkolnego stanowi ważne narzędzie w zwiększaniu dostępu do nauki dla maluchów z różnych środowisk. Dzięki tym formom, dzieci zarówno z miast, jak i z obszarów wiejskich, mają większą możliwość korzystania z edukacji przedszkolnej, co szczególnie sprzyja wyrównywaniu szans rozwojowych. Niezależnie czy planujesz utworzyć przedszkole czy inną formę wychowania przedszkolnego, zachęcamy do skorzystania z dziennika elektronicznego ELF EDU®. Narzędzie to znacząco ułatwia zarządzanie obowiązkami organizacyjnymi, zapewnia sprawną komunikację z rodzicami oraz wspomaga koordynację wszystkich procesów niezbędnych do efektywnego funkcjonowania placówki.

‍

Źródła:

1.     Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe,

2.     Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania,

3.     https://www.gov.pl/web/edukacja/inne-formy-wychowania-przedszkolnego, data dostępu: 28.03.2025

‍