Dziecko jako badacz – jak wprowadzić eksperymenty naukowe do przedszkola

Dzieci od najmłodszych lat wykazują naturalną chęć do odkrywania świata. Zadają pytania, eksperymentują, mieszają, obserwują. Wykorzystanie tej wrodzonej ciekawości to doskonała okazja do wprowadzenia elementów naukowego myślenia już w przedszkolu.  

Dlaczego warto eksperymentować z dziećmi już w przedszkolu?

Przedszkole to doskonałe miejsce, by rozwijać w dzieciach postawę małego odkrywcy. Nie trzeba do tego ani zaawansowanego sprzętu, ani trudnych eksperymentów,  liczy się przede wszystkim możliwość obserwowania i działania. Proste doświadczenia, które dzieci mogą samodzielnie wykonać, uczą je analizowania, wyciągania wniosków i przewidywania skutków różnych zjawisk. Takie aktywności wspierają nie tylko rozwój poznawczy, ale też koncentrację, logiczne myślenie i planowanie. Dzieci uczą się, że warto zadawać pytania, sprawdzać hipotezy i że niepowodzenie również jest elementem nauki.

Sprawdzone sposoby na wprowadzenie eksperymentów do przedszkola

• Zaczynanie od prostych zjawisk, które dzieci mogą zobaczyć „tu i teraz”-  proste oraz bezpieczne doświadczenia, które robią ogromne wrażenie i nie wymagają specjalistycznych materiałów to np: kolorowa tęcza z cukierków, wulkan z sody i octu, przebijanie woreczka wodą bez wycieku.
• Wykorzystywanie naturalnych okazji do obserwacji- roztopiony śnieg, parująca herbata, zaparowana szyba – to codzienne zjawiska, które warto omówić z dziećmi.
• Zadawanie pytań zamiast dawanie gotowych odpowiedzi- zamiast mówić: „Magnes przyciąga metal”, lepiej zapytać: „A co się stanie, jeśli przyłożymy magnes do spinacza?”. Dzieci same zauważą efekt i łatwiej go zapamiętają, bo będzie to ich odkrycie.
• Pozwalanie dzieciom działać samodzielnie- zamiast prowadzić doświadczenia wyłącznie w formie demonstracji, warto zaangażować dzieci w każdy etap działania- od przygotowania potrzebnych przedmiotów, przez obserwację, aż po wspólne omawianie wyników. Zadaniem nauczyciela nie jest wyręczanie, lecz wspieranie i uważne towarzyszenie dziecku w odkrywaniu, dbając przy tym o bezpieczeństwo i przestrzeń na własne pomysły.

Rola nauczyciela – towarzysz, nie instruktor

Nauczyciel nie musi być ekspertem od fizyki czy chemii, by wspierać dziecięce eksperymentowanie. Wystarczy otwartość, ciekawość i umiejętność wspólnego szukania odpowiedzi. Warto pamiętać, że doświadczenia nie muszą być skomplikowane ani perfekcyjnie wykonane. Ważny jest proces, wspólne zastanawianie się i radość z odkrywania.

Podsumowanie

Dziecko nie potrzebuje białego fartucha, by poczuć się badaczem. Wystarczy, że ma wokół siebie dorosłych, którzy wspierają jego pytania, pozwalają próbować i razem z nim odkrywają świat. Eksperymentowanie w przedszkolu to nie tylko nauka, to także sposób na rozwijanie uważności, odwagi i kreatywności. Są to wartości, które zostają z dzieckiem na długo nie tylko w edukacji, ale i w życiu.

Źródła:

Eksperymenty dla dzieci w przedszkolu https://www.winners.org.pl/eksperymenty-dla-dzieci-w-przedszkolu/ (dostęp: 26.06.2025).

Bidziński K., Dziecko jako badacz. Nauczanie oparte na metodzie odkrywania przez dociekanie, Kielce 2020.

Wasilewski J., Eksperymentuj z dzieckiem. 30 niesamowitych eksperymentów dla młodych odkrywców, Warszawa 2017.

‍